Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн хэмжээний тамирчид бэлтгэлийн арга барилаа улам боловсронгуй болгож, өндөрлөг бүсэд дасгал хийхийг түлхүү сонгох болжээ. Далайн түвшнээс дээш байрлах, хүчилтөрөгч багатай орчинд бэлтгэл хийх нь хүний бие махбодод онцгой өөрчлөлт авчирч, тэсвэр тэвчээрийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдэг болохыг судлаачид тогтоожээ.
Энэхүү аргын гол онцлог нь агаар дахь хүчилтөрөгчийн хэмжээ багассанаар хүний бие илүү их ачаалалд орж, дасан зохицох механизм идэвхждэгт оршино. Ялангуяа цусны улаан эсийн тоо нэмэгдэж, эд эрхтэнд хүчилтөрөгч зөөвөрлөх чадвар сайжирдаг байна. Үүний үр дүнд тамирчдын "VO2 max" буюу хүчилтөрөгчийг ашиглах дээд хэмжээ өсөж, удаан хугацаанд өндөр ачаалал даах чадвар нэмэгддэг ажээ.
Мэргэжилтнүүдийн тайлбарлаж буйгаар өндөрлөгт бэлтгэл хийх нь зөвхөн гүйгчид төдийгүй дугуй, сэлэлт, хөлбөмбөг зэрэг олон төрлийн спортод үр дүнтэй нөлөө үзүүлдэг байна. Жишээлбэл, марафон гүйгчид тэмцээний өмнөхөн 2-3 долоо хоногийн турш өндөр уулын бүсэд бэлтгэл хийснээр уралдааны үед илүү тогтвортой хурд барих боломжтой болдог.
Гэхдээ энэ арга нь зөвхөн давуу талтай биш. Хүчилтөрөгч багатай орчинд удаан хугацаагаар байх нь зарим тамирчин толгой өвдөх, ядрах, нойргүйдэх зэрэг сөрөг нөлөө үзүүлж болзошгүй. Иймээс өндөрлөгт бэлтгэл хийхдээ мэргэжлийн хяналт, зөв төлөвлөгөө зайлшгүй шаардлагатай гэж судлаачид анхааруулж байна.
Дэлхийн шилдэг баг, клубүүд ч энэ аргыг өргөн ашиглаж эхэлжээ. Хөлбөмбөгийн томоохон клубүүд улирлын өмнөх бэлтгэлээ өндөрлөг газарт хийх болсон бол Олимпын тамирчид тэмцээний өмнөхөн заавал ийм төрлийн бэлтгэлд хамрагддаг болсон байна. Энэ нь орчин үеийн спортод шинжлэх ухаан ямар чухал байр суурь эзэлж байгааг харуулж буй нэг жишээ юм.
Цаашид технологийн дэвшил энэ салбарт илүү гүнзгий нэвтрэх төлөвтэй байна. Өндөрлөг орчныг хиймлээр бүрдүүлэх “hypoxic chamber” буюу хүчилтөрөгч багатай өрөө, төхөөрөмжүүдийг ашиглан тамирчид хүссэн үедээ ийм нөхцөлд бэлтгэл хийх боломжтой болжээ. Энэ нь газарзүйн хязгаарлалтыг арилгаж, илүү олон тамирчинд ижил боломж олгож байгаа юм.
Эцэст нь хэлэхэд, өндөрлөгт бэлтгэл хийх арга нь тэсвэрийг нэмэгдүүлэхэд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, үр дүнтэй болох нь батлагдсан ч зөв зохион байгуулалт, хувь хүний онцлогт тохируулсан хөтөлбөр хамгийн чухал хэвээр байна. Ирээдүйд спортын амжилтыг зөвхөн биеийн хүч бус, шинжлэх ухаан, технологийн уялдаа шийдэх хандлага улам бүр тодорхой болж байна.
