Монгол Улсын шүүх 2025 онд нийт 240,538 хэрэг, маргаан хүлээн авснаас 176,136 буюу 73.2 хувийг анхан, давж заалдах, хяналтын шатны шүүхээр тус тус хянан шийдвэрлээд байна. Шүүхийн үйл ажиллагааны ил тод, нээлттэй байдлыг хангах хүрээнд хэрэгжүүлж буй ажил мөн гэр бүлийн хэргийг шийдвэрлэх процессын тухай хуулийн төсөл одоогоор ямар шатанд явж байгаа болон цаг үеийн бусад асуудлаар Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн дарга П.Золзаяагаас тодруулга авлаа.

Шүүх хуралдааныг шууд дамжуулах төхөөрөмжний хүчин чадлыг сайжруулахад анхаарч, эхний ээлжийн худалдан авалтыг нэг тэрбум төгрөгөөр хийнэ

Шүүхийн ил тод, нээлттэй байдлыг хангах чиглэлээр нэлээд олон ажил хийгдэж байна. Үүнээс хамгийн том, бодитой ахиц бол шүүх хуралдааныг шууд дамжуулдаг болсон явдал. Энэ нь олон нийтэд мэдээллийг нээлттэй хүргэх, шүүхэд итгэх итгэлийг нэмэгдүүлэхэд чухал алхам болсон. Гэхдээ техникийн хувьд гацах, саатах асуудал бий. Тиймээс эхний ээлжинд техник, тоног төхөөрөмжийн хүчин чадлыг сайжруулахад анхаарч, үе шаттайгаар шийдвэрлэхээр ажиллаж байна. Үүнд төсөв батлуулах, шаардлагатай тоног төхөөрөмжөө судлах, худалдан авах, суурилуулах мөн зарим гадаад байгууллагатай хамтран ажиллах зэрэг ажлууд багтаж байгаа. Төсөвтэй холбоотой асуудал нэг өдөрт шийдэгдэх боломжгүй ч аль болох богино хугацаанд шийдвэрлэхээр төсөвтөө тусган ажиллаж байна. Одоогоор эхний ээлжийн худалдан авалт нэг тэрбум төгрөгийн дүнтэйгээр эхлэх гэж байна. Үүнтэй холбоотойгоор шүүхийн цахимжилтыг дурдахгүй өнгөрөх боломжгүй. Цахим шүүх 2.0 хөтөлбөрийг туршилтын журмаар нэвтрүүлж эхэлсэн. Шууд бүх шатанд хэрэгжүүлэхээс илүүтэйгээр эхлээд туршиж, гарч байгаа алдаа, хүндрэлүүдийг илрүүлж засварлаад дараагийн шатанд бүрэн нэвтрүүлэх зарчмаар явж байна. Туршилтын хугацаанд илэрсэн техникийн болон зохион байгуулалтын асуудлуудыг шийдвэрлэж байж системийг тогтвортой хэрэгжүүлнэ.

Нөгөө талаас шүүгчдийн ачааллын асуудал нэлээд хүндрэлтэй байна. Иргэний, эрүүгийн, захиргааны хэргийн шүүгчдийн нэг хүнд ногдох ачаалал харилцан адилгүй. Ялангуяа нийслэлийн анхан шатны шүүхүүдэд ачаалал маш өндөр. Улсын хэмжээнд шийдвэрлэгдэж байгаа хэргийн 63 хувь нь иргэний хэргийн шүүхэд ноогдож байна. Энэ нь шүүгчдийн ажлын ачаалал хэт өндөр байгааг харуулж байгаа юм. Тухайлбал, хялбар ажиллагааны журмаар хэрэг шийддэг шүүгч 1500 гаруй хэрэг шийдвэрлэсэн байна. Ийм нөхцөлд бодлогын түвшинд яаралтай арга хэмжээ авах шаардлагатай гэж үзэж, тодорхой ажлуудыг үе шаттайгаар хийж байгаа.

Гэр бүлийн хэргийг шийдвэрлэх процессын тухай хууль батлагдаагүй ч бодлогын хүрээнд хэрэгжүүлэх боломжтой

Мөн гэр бүлийн шүүхийн асуудалд онцгой анхаарч байгаа. Гэр бүлийн шүүх нь ердийн шүүхээс зарчмын хувьд өөр байх ёстой. Ялангуяа насанд хүрээгүй хүүхэдтэй холбоотой хэрэг дээр ялын бодлого, хандлага нь өөр байх шаардлагатай. Хүүхдийн хэргийг шийдвэрлэх процесс нь аль болох хялбар, хэт албархаг бус, хүмүүжүүлэх, нийгэмшүүлэх чиглэлтэй байх ёстой. Ялыг шууд хүндээр бус, хөнгөнөөс нь эхэлж, шатлалтайгаар оногдуулах, шүүх хуралдааны хэлбэр нь хүртэл илүү харилцан ярилцсан, ойлголцсон байдлаар явах хэрэгтэй. Хэдийгээр энэ зохицуулалт бүрэн хуульчлагдаагүй ч бодлогын хүрээнд хэрэгжүүлэх боломжтой. Гэр бүлийн шүүхийг хөгжүүлэхэд шаардлагатай шүүгчийн орон тоо бүрдэх боломжтой. Шүүхийн ерөнхий зөвлөл энэ ажлыг хугацаанд нь хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна. Харин шүүхийн байр, дэд бүтцийн хувьд тодорхой хүндрэл бий. Хуучин байрыг тохижуулж, бэлэн болгосон ч гэр бүлийн хэргийг шийдвэрлэх процессын тухай хууль УИХ-д өргөн баригдан хэлэлцэгдэж байгаа бөгөөд одоогоор батлагдаагүй байна.

16 настай охины хэрэг анхан шатны шүүхээр шийдвэрлэгдсэн болохоос эцсийн шийдвэр нь гараагүй

16 настай охины хэрэгтэй холбоотойгоор тухайн хэрэг эцэслэн шийдвэрлэгдээгүй учраас дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөх боломжгүй. Хэргийг шүүх л шийдвэрлэнэ. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг давж заалдах болон хяналтын журмаар дараагийн шатны шүүхүүд хянаж, эцсийн байдлаар дүгнэлт өгнө. Шүүхийн шийдвэр хэзээ хүчин төгөлдөр болно тэр үед албан ёсны мэдээлэл өгөх боломжтой. Шүүхийн тогтолцоо өөрөө ийм шат дараалалтай хяналтын механизмаар ажилладаг учраас эцсийн шийдвэр гарах хүртэл тодорхой дүгнэлт хийх боломжгүй юм.

16 настай охины хэрэг нь анхан шатны шүүхээр шийдвэрлэгдсэн тул эцсийн шийдвэр гараагүй байгаа юм. Одоогийн байдлаар шүүхийн шийдвэрийг бичгээр үйлдэж, хэргийн оролцогч талуудад гардуулж байгаа аж.

Өнөөдрийн байдлаар давж заалдах гомдол ирээгүй байгаа бөгөөд шийдвэрийг албажуулан гардаж авснаас хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах боломжтой. Гомдол гаргах хуулийн хугацаа хүчин төгөлдөр хэвээр, дуусаагүй байгааг Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн олон нийттэй харилцах мэргэжилтэн Э.Мягмаржав мэдээллээ.